توافقنامه تامین مالی ساخت راهآهن بین سه کشور چین، قرقیزستان و ازبکستان بهتازگی امضا شد و چین ۲٫۳ میلیارد دلار وام ۳۵ ساله برای اجرای این پروژه در اختیار شرکت مشترک پروژه قرار میدهد.
بیشترین هزینه اجرای پروژه ساخت راهآهن چین–قرقیزستان–ازبکستان که به طول ۳۰۴ کیلومتر در خاک قرقیزستان خواهد بود، ۴٫۷ میلیارد دلار برآورد شده است. از این میزان، نیمی از هزینه پروژه (۲٫۳ میلیارد دلار) بهصورت وام بلندمدت از سوی چین تأمین میشود و باقیمانده از طریق سرمایه اولیه شرکت مشترک سه کشور پرداخت خواهد شد. سهم هر کشور از سرمایه اولیه شرکت به ترتیب شامل چین ۵۱ درصد، قرقیزستان ۲۴٫۵ درصد و ازبکستان ۲۴٫۵ درصد است.
بر اساس برنامههای اجرایی، در مسیر این راهآهن ۵۰ پل و ۲۹ تونل با مجموع طول ۱۲۰ کیلومتر ساخته خواهد شد تا ایمنی و تسهیل حملونقل تضمین شود.
دفتر مطبوعاتی کابینه وزیران قرقیزستان اعلام کرده است که توافقنامه بین شرکت با مسئولیت محدود «راهآهن چین–قرقیزستان–ازبکستان» و کنسرسیومی از بانکهای چین شامل «بانک توسعه دولتی چین» و «اگزیمبانک چین» امضا شده است. این پروژه مهم منطقهای پیشتر وارد مرحله عملیاتی شده و انتظار میرود با تکمیل آن، ارتباط ریلی سه کشور تسهیل شود و زمینه توسعه اقتصادی و حملونقل منطقهای به شکل قابل توجهی افزایش یابد.
این پروژه یکی از پروژههای راهبردی منطقهای در آسیای مرکزی به شمار میرود و هدف آن اتصال شبکه ریلی چین به کشورهای آسیای مرکزی و تسهیل مسیرهای ترانزیتی به اروپا است. ایده احداث این مسیر از اوایل دهه ۲۰۱۰ مطرح شد و در قالب همکاری سهجانبه بین چین، قرقیزستان و ازبکستان پیگیری گردید.
خط آهن از استان سینکیانگ چین آغاز شده و با عبور از قرقیزستان و ادامه به ازبکستان، شبکه ریلی موجود این کشورها را به هم متصل میکند. طول مسیر در خاک قرقیزستان حدود ۳۰۴ کیلومتر است و در مجموع پروژه شامل ۵۰ پل و ۲۹ تونل به طول تقریبی ۱۲۰ کیلومتر است تا بتواند از مسیرهای کوهستانی آسیای مرکزی عبور کند.
این پروژه علاوه بر توسعه حملونقل و ترانزیت، برای تسهیل تجارت، افزایش ظرفیت صادرات و واردات و توسعه اقتصادی منطقه اهمیت ویژهای دارد. پروژه بهعنوان بخشی از ابتکار «کمربند و جاده» چین و گسترش مسیرهای ترانزیتی بین آسیا و اروپا محسوب میشود.
تاجیکستان نیز علاقهمند است در پروژه راهآهن چین–قرقیزستان–ازبکستان شرکت کند. در سال ۲۰۲۵، مقامات تاجیک اعلام کردند که کشورشان قصد دارد به این پروژه راهبردی بپیوندد و در مذاکرات با مقامات چین درباره گسترش نقش تاجیکستان در مسیر ریلی برنامهریزیشده گفتوگو کردهاند.
شبکه ریلی آسیای مرکزی عمدتا در دوران اتحاد جماهیر شوروی ساخته شد و هدف اصلی آن حمل مواد اولیه و محصولات صنعتی بین جمهوریهای شوروی بود. پس از فروپاشی شوروی، ارتباطات ریلی بین کشورهای منطقه بهصورت مستقل اداره شد و برخی مسیرها نیازمند بازسازی یا توسعه بودند.
پروژههای اخیر، از جمله راهآهن چین–قرقیزستان–ازبکستان، در راستای توسعه مسیرهای ترانزیتی بین آسیا و اروپا و اتصال به کمربند اقتصادی جاده ابریشم چین تعریف شدهاند.
خطوط ریلی منطقهای پیشین عمدتا بر حمل و نقل داخلی و صادرات منابع معدنی و انرژی متمرکز بودند و اتصال بین کشورهای آسیای مرکزی محدود بود. پروژههای جدید، گسترش شبکههای بینالمللی و افزایش ظرفیت حملونقل بار و مسافر را هدف قرار دادهاند.
