.
دوشنبه ۱۸ آذر ۱۳۹۸.
امروز:
Dec 09 2019.
برابر با

 ارسال مطلب به ایران تریبون

matlab@iran-tribune.com

منتخب ایران تریبون

نشریات

یکشنبه, 07 مهر 1398 ساعت 19:51

زنان ایران؛ از کنش‌گری در جنبش های مدنی تا احکام طولانی مدت زندان

حضور زنان در جنبش های مدنی سابقه ای طولانی دارد .جنبش هایی که زنان نقش به سزایی داشته‌اند، در ابتدا از فعالیت های کوچک تر همچون سازمان دهی فعالیت های محلی، مدیریت منابع انسانی، و مدیریت های کوچکترهمچون مدارس و شوراهای شهری شروع شده است و درعین حال نهایتا به حضور زنان در سازماندهی و مشارکت فعال درجنبش های سیاسی و مدنی رسیده است.

در بسیاری از این فعالیت ها، بسیاری از زنان با تجربه هایی همچون تبعیض های جنسی مواجه هستند و تجربه آنها به دلیل حضور ملموس آنها باعث بازتاب بیشتر صدای آنان در این جنبش ها می شود. از پیش رو ترین گروه های زنان درجنبش های مدنی، زنان سیاه پوست در آمریکا بوده اند ، بعد ترحضورزنان در جنبش های مدنی بدون خشونت در هند و همینطور رهبری زنان در سرپیچی های مدنی از دیگر مثالهای این جنبش ها است.

در ایران هم حضور زنان در جنبش های مدنی از سالهای قبل از انقلاب ایران آغاز شد، اما شاید بتواند نقطه بارزآن را نقش زنان در انقلاب مشروطه دانست. بعدتر زنان در فعالیت های مدنی و سیاسی همچون فعالیت در مبارزات ملی گرایانه شرکت کنند.

در سالهای اولیه بعد از انقلاب ایران، با وجود شکل گیری جنبش فمینیستی زنان در ایران ، کنش گری زنان در جنبش های مدنی دیگر کمتر بود . اما درسالهای گذشته هم به دلیل تغییر شرایط سیاسی ایران و هم جامعه ی ایران، مشارکت زنان در جنبش های مدنی هم دچار تغییرات زیادی شده است. به این معنی که در چند سال گذشته، مطالبه خواستهای فرا سیاسی و همچنین حقوق شهروندی در کنار حضور زنان درجنبش های فمینیستی توسعه پیدا کرده است.

نقش زنان در این جنبش ها، نقش غیر قابل انکاری است. چرا که می تواند پتانسیل های نهفته نیمی از جامعه را برای تغییر ایجاد کند. همین امر موجب شده است که در سالهای گذشته، هرچه قدر حضور زنان در جنبش های اجتماعی بیشتر شود، برخورد حکومت با آنان هم افزایش یابد.

علاوه بر مقدمه بالا در خصوص توسعه فعالیت های زنان موارد دیگری را می توان در بررسی چرایی حکم های سنگین به زنان زندانی، به ویژه آنهایی که در جنبش های مدنی اخیر فعال بوده اند، بررسی کرد که شاید بتوان از دلایل اصلی دادن احکام طولانی به زنان نام برد.

ایران
اعتراض های پراکنده و مقاومت در برابر دستگیری های حجاب اجباری در خیابان ها، اعتراض از طریق فضای مجازی به شرایط نابرابرو حتی موارد دیگری همچون مبارزه برای حق ورود زنان به استادیوم، اعتراض به دستگیری های زنان به بهانه حجاب اجباری و همینطور دیگر حرکتهای مدنی از جمله حق دوچرخه سواری زنان و اعتراض به اسید پاشی را می توان نام برد.

فعالیت های خود جوش زنان

در طول سالهای گذشته، به دلیل سرکوب تجمعات و فعالیت های برابری خواهانه بسیاری از فعالیت های جمعی زنان، اعتراضات و مقاومت مدنی زنان شکل دیگری گرفته است. به این ترتیب که هر فرد به یک عامل اعتراضی تبدیل شده است.

اعتراض های پراکنده و مقاومت در برابر دستگیری های حجاب اجباری در خیابان ها، اعتراض از طریق فضای مجازی به شرایط نابرابرو حتی موارد دیگری همچون مبارزه برای حق ورود زنان به استادیوم، اعتراض به دستگیری های زنان به بهانه حجاب اجباری و همینطور دیگر حرکتهای مدنی از جمله حق دوچرخه سواری زنان و اعتراض به اسید پاشی را می توان نام برد.

این حرکت ها به معنی فعالیت های فردی زنانی است که در برخی موارد رهبری های کوچک و فردی را به همراه داشته است و در نهایت موجب تقویت پتانسیل های نهفته آنان در اجتماع شده است هرچند حرکتهای فردی پراکنده را نمی توان همانند یک جنبش منسجم و همگون در نظر گرفت، اما این حرکت های فردی عاملیت زنان را در جامعه افزایش داده است و همراه با نافرمانی های مدنی توانسته است بخش های بیشتر و عمیق تری از جامعه را تحت تاثیر قرار دهد. سرپیچی های مدنی و اعتراضات زنان به طرق مختلف که در ابتدا مورد توجه قرار نگرفت و برخی از آنها همچون حرکت "دختران انقلاب" سرکوب شد، اما نهایتا توانسته است آگاهی بسیاری از زنان، از جمله نسل جدیدتر را بالا ببرد. به همین دلیل دادن احکام حبس طولانی برای فعالان حجاب اجباری یکی از واکنش های سرسختانه به تقویت عاملیت زنان در اجتماع است که در جامعه امروز ایران در حال افزایش است.

وضعیت کنونی ایران در منطقه

اعتراضات مدنی اخیر در شرایطی اتفاق افتاده است که سیاست ایران در سالهای اخیر، به خصوص بعد از روی کار آمدن رئیس جمهوری آمریکا، به شدت دستخوش تحولات اساسی شده است. تنش های اصلی در منطقه که عموما ایران یکی از بازیگران اصلی در این تنش هاست، شرایط استراتژیکی ایران را در خاورمیانه تحت تاثیر قرارداده است. حکومت ایران، برای مدیریت این تنش ها و نشان دادن قدرت خود داخلی خود، اولین کاری که می کند فشار بر فعالان داخلی و مدنی را افزایش می دهد. سیاست قدرت نمایی ایران در برخورد با فعالان سیاسی مدنی با تنش های جهانی رابطه ای تنگاتنگ دارد.

اما حضور فعالان زنان درجنبش های مدنی، امنیت داخلی ایران را بیشتر به خطر می اندازد، چرا که دولت ایران از حربه سرکوب زنان در طول سالهای گذشته برای برقراری امنیت داخلی بهره فراوان جسته است. اما از سوی دیگر با سست شدن وضعیت داخلی ایران، حضور زنان در جنبش های مدنی به نوعی تقویت می شود و همین امر به مذاق دولت ایران خوش نیست. چرا که مشارکت زنان در این جنبش ها درصد توسعه و گسترش آنها را افزایش می دهد و هرچه قدر این درصد افزایش پیدا کند، احتما سرکوب زنان و برخوردهای شدید تر با آن ها نیز بیشترمی‌شود.

ایران

حضور متفاوت زنان درجامعه امروز ایران

زنان در جامعه امروز ایران، علی رغم مواجهه با محدودیت های فراوان، از نقش های سنتی خود خارج شده اند. مقاومت زنان در برابر القاء نقش های سنتی، برای محافظه کاران رعب انگیز است. اولا خارج شدن زنان از نقش های کلیشه ای به این دلیل که زنان روابط نزدیکتری با فرزندان خود دارند و می توانند در تربیت نسل جوان تاثیر گذارتر باشند. دوم دسترسی بیشتر زنان نسبت به گذشته به فضای مجازی، توانسته است تماس آنها را با محیط خارج از فضاهای سنتی و خانگی به فضاهای غیر خانگی و حتی غیر ملی بکشاند. حضورنسل جوان در جنبش های مدنی که خواستهای مشخص زنان را در بر دارد در تلاش است تا تغییر مثبتی را در جامعه ایجاد کند، اما حکومت ایران به دلیل آشنایی به همین توانایی ها عموما حاضر است که هزینه های زیادی را برای ممانعت حضور زنان در فعالیت های مدنی تحمیل کند. چرا که سرمایه گذاری در این مسأله می تواند برای محدود کردن نسل بعدی و جوان ترموثرتر عمل کند.

بیشتر بخوانید:

با توجه به آنچه که گفته شد، به نظر می رسد مهمترین عامل در دادن احکام طولانی به زنان، ترس از توسعه اعتراضات مدنی به بخش های بیشتری از جامعه به خصوص زنان است. سرکوب و نگه داشتن نیمی از جمعیت جامعه در سکوت و نادیده گرفتن خواسته های آنان، تنها با دادن احکام طولانی به زنان و در حبس نگه داشتن آنان به منظور مسکوت کردن سایرزنان فعال در جامعه است.

آنچه که مسلم است این سرکوب نمی تواند مانع فعالیت های زنان و رشد آگاهی های آنان شود. چرا که در حال حاضر، دسترسی زنان به فضای مجازی و فعالیت آنها در سایر ابعاد اجتماعی و سیاسی توانسته است پتانسیل های بالقوه آنها را به پتانسیل های بالفعل تبدیل کند.

از سوی دیگر در برخی از موارد، خواستهای زنان در جامعه اکنون با همراهی مردان هم در بعضی موارد همراه شده است و همین سرکوب بخش وسیعی از زنان را عملا برای دولت ایران ناممکن می سازد. به این معنی که هرچه قدرسرکوب آنها و دادن احکام طولانی افزایش یابد، مقاومت زنان برای بازپس گرفتن حقوق از دست رفته شان راه دیگری را پیداخواهد کرد.

https://www.bbc.com/persian/blog-viewpoints-49863778

با ما در تماس باشید

عضویت در خبرنامه سایت